31 lipca 2025 – Janusz
Gdy zaczynałem audycję 1 lipca, Słońce wzeszło nad Krakowem o 4:35, dzisiaj ponad pół godziny później, bo o 5:08. Wtedy Słońce zaszło o 20:52, dzisiaj o 20:24. W jeden miesiąc ubyła nam nieco ponad godzina dnia! Zmienił się też wygląd nocnego nieba. Teraz charakterystyczne gwiazdozbiory nieba letniego takie jak Łabędź, Lira, Orzeł, Strzelec czy Skorpion ustępują powoli miejsca gwiazdozbiorom nieba jesiennego. Tutaj wymienić warto Kasjopeję, która wygląda jak wielka literka W. Poniżej jej córka Andromeda. Na prawo od Andromedy znajdziemy Pegaza z charakterystycznym asteryzmem kwadratu jesieni oraz Perseusza, bohatera, który uratował Andromedę z objęć potwora morskiego Ketosa, czyli Wieloryba. A tuż przed wschodem Słońca na niebie pojawiają się gwiazdozbiory nieba zimowego. Byk z charakterystyczną gromadą otwartą gwiazd Plejady i chyba jeden z najbardziej rozpoznawalnych gwiazdozbiorów nieba zimowego Oriona. Sami możecie się przekonać jak to niebo zmienia swój wygląd z miesiąca na miesiąc. Opowiadaliśmy Wam o planetach układu słonecznego. Ale okazuje się, że nasz układ słoneczny nie jest wyjątkowy. Dziś znamy prawie 6 000 innych układów planetarnych. Pierwszy pozasłoneczny układ planetarny odkrył polski astronom prof. Aleksander Wolszczan w 1992 roku. Przy użyciu największego jak na owe czasy radioteleskopu w Arecibo o średnicy 304 metrów odkrył 4 planety krążące wokół pulsara PSR 1257+12 w gwiazdozbiorze Panny. Przy okazji ten radioteleskop zawalił się pod koniec 2020 roku. Wracając do planet od tego czasu nastąpił znaczący postęp w odkrywaniu egzoplanet, bo tak nazywamy planety, które krążą wokół innych gwiazd. Odkrycie takiej egzoplanety nie jest łatwe. Idealnie byłoby ją po prostu zobaczyć w pobliżu gwiazdy macierzystej. Jednak blask gwiazdy wielokrotnie przewyższa blask planety. Można sobie z tym poradzić zasłaniając gwiazdę, czyli robiąc takie sztuczne zaćmienie gwiazdy. Działa to w przypadku dużych i dość odległych planet. Inna metoda to precyzyjne pomiary położenia gwiazdy lub analiza jej linii widmowych. Jeśli krążą wokół niej jakieś gwiazdy to i ona będzie lekko się kołysała a linie absorpcyjne także będą się przesuwały raz w stronę czerwonego raz w stronę niebieskiego końca widma promieniowania elektromagnetycznego. Zaś mierząc jasność gwiazdy możemy czasem stwierdzić niewielki spadek jasności spowodowany przejściem planety przed tarczą gwiazdy. Większość odkrytych egzoplanet to gazowe olbrzymy typu Jowisza, ale znamy coraz więcej planet skalistych, czyli typu ziemskiego. Jedną z bardziej znanych jest odkryta w 2009 roku Kepler 22b w gwiazdozbiorze Łabędzia. Jest to obiekt ponad 2 razy większy od Ziemi. Znajduje się w odległości 600 lat świetlnych od nas. Okrąża swoją gwiazdę w czasie 290 dni. Jeśli posiada swoją własną atmosferę to możliwe, że temperatura oscyluje w granicach 20 stopni Celsjusza. Ale czy jest tam życie?