23 lipca 2025 – Janusz
Witam was w środę 23 lipca. Dzisiaj Słońce wzeszło o 4:57 zaś zajdzie o 20:35, więc dzień potrwa 15 godzin i 38 minut a to już 45 minut krócej od najdłuższego dnia w roku. Powoli powracają noce astronomiczne na nasze niebo. Do Krakowa powróciły 12 lipca dziś dla szerokości geograficznych poniżej 52 stopnia co odpowiada mniej więcej linii Zielona Góra – Siedlce. Nad ranem mieliśmy okazję podziwiać cieniutki sierp Księżyca w towarzystwie największej planety naszego układu słonecznego, czyli Jowisza. Jowisz jest 11 razy większy i ponad 300 razy masywniejszy niż nasza planeta Ziemia. Gdyby Jowisz był jeszcze kilkanaście razy bardziej masywny, to w jego wnętrzu były by warunki sprzyjające zainicjowaniu reakcji termojądrowej, a wtedy Jowisz zaczął by świecić własnym światłem, czyli stałby się gwiazdą. Może nie tak jasną jak Słońce, ale byłby to drugi najjaśniejszy obiekt na naszym niebie. Galileusz obserwując Jowisza przez swój własnoręcznie skonstruowany teleskop a właściwie lunetę, odkrył 4 największe księżyce Jowisza: Io, Europę, Ganimedesa i Kalisto. Obecnie Jowisz ma 95 skatalogowanych księżycy, ale to i tak nie rekord. Rekord należy do Saturna, który ma 274 znane księżyce. Z racji tego, że nasz układ słoneczny jest dość płaską strukturą, to znaczy wszystkie planety leżą mniej więcej w jednej płaszczyźnie, to zdarza się, że Księżyc zakrywa czasem planety. W tym roku 4 stycznia mieliśmy okazję obserwować zakrycie Saturna przez Księżyc. Na zakrycie Jowisza przez Księżyc musimy poczekać do 2037 roku. W przypadku Merkurego i Wenus, możemy z Ziemi obserwować jeszcze jedno ciekawe zjawisko mianowicie tranzyt na tle Słońca. Tranzyt ma miejsce wtedy, gdy Słońce, wybrana planeta (Merkury lub Wenus) znajdą się dokładnie w jednej linii. Wtedy taka planeta widoczna jest jako maleńka czarna tarcza przesuwająca się powoli na tarczy słonecznej. Niestety układ słoneczny nie jest idealnie płaskim systemem, dlatego tranzyty nie są powszechnie obserwowane. Tranzyty Merkurego zdarzają się średnio 13 razy w ciągu stulecia. Ostatni tranzyt Merkurego miał miejsce w 2019 roku
a następny będzie w 2032. W przypadku Wenus sprawa wygląda gorzej, bo na 243 lata przypadają tylko 4 tranzyty w odstępach 121.5, 8, 110,5 i 8 lat. Ostatni tranzyt był w 2012 roku a następny będzie w 2117 roku. Dzięki obserwacjom tranzytu Wenus w XVII wieku wyznaczono odległość do Słońca z dokładnością 0.2% Ekstremalnie rzadko występuje jednoczesny tranzyt Merkurego i Wenus na tle tarczy słonecznej. Ostatni miał miejsce ponad 373 000 lat temu a kolejny będzie w roku 69163