21 sierpnia – Janusz
Letnie niebo to przede wszystkim możliwość obserwacji naszej galaktyki Drogi Mlecznej. Wzdłuż niej możemy obserwować obłoki pyłu, które zasłaniają odległe gwiazdy, mgławice a także gromady otwarte gwiazd. W przeciwieństwie do gromad kulistych, gromady otwarte zawierają kilkaset młodych względnie gorących gwiazd luźno związanych grawitacyjnie. Przez miliardy lat gwiazdy takiej gromady rozbiegają się w przestrzeni międzygwiazdowej w galaktyce. Jest to związane z mechanizmem ich powstania. Takie gwiazdy rodzą się z jednego obłoku gazu i pyłu. Nasze Słońce prawdopodobnie też narodziło się jako jedna z setek, może tysięcy gwiazd gromady otwartej. Jednak przez miliardy lat gwiazdy te zdążyły się rozproszyć w drodze mlecznej. Jedną z ciekawszych gromad otwartych jest gromada podwójna w Perseuszu Ha – Hi Persei, potoczne nazywana Chichotkami. Już dobra lornetka lub niewielki teleskop wystarczają do jej obserwacji. Inne ciekawe gromady otarte to: Dzika kaczka w Tarczy Sobieskiego czy gromada Płynący Aligator w Cefeuszu. Najbardziej znaną gromadą otwartą całego nieba są Plejady w Byku, często mylone z małym wozem. Byk jest gwiazdozbiorem nieba zimowego. Często mówię, że każda pora roku ma swoje charakterystyczne gwiazdozbiory. Lato to Orzeł, Lutnia i Łabędź, zima to Orion, Byk i Wielki Pies. Ale jeśli obserwujemy niebo przez całą noc, możemy zobaczyć gwiazdozbiory trzech kolejnych pór roku. Tej która minęła, tej która trwa i tej która dopiero nastąpi. Lato nieubłaganie nam mija i jego charakterystyczne gwiazdozbiory coraz wcześniej będą chowały się pod horyzontem. Pojawiły się już gwiazdozbiory nieba jesiennego: Pegaz, Andromeda i Kasjopea. A przed wschodem Słońca zobaczymy już Byka z Plejadami a za nim wschodzącego Oriona a to już gwiazdozbiory nieba zimowego. A czy wiecie, że ustawienie wielkiego wozu wskazuje nam pory roku? Jeśli wieczorem dyszel wielkiego wozu skierowany jest na południe to mamy lato, jeśli na zachód to jest jesień. Jeśli wskazuje w dół na północ to jest zima a na wschód to wiosna. Niestety na półkuli południowej już tak łatwo nie jest. Nie ma tam nawet jasnej gwiazdy w okolicy południowego bieguna niebieskiego tak jak u nas gwiazda polarna. Dawniej, żeby odszukać południowy biegun niebieski używano niepozornego gwiazdozbioru Krzyża Południa. Jego dłuższe ramię wskazuje na północny biegun niebieski. Dziś i tak używamy w większości systemu GPS do nawigacji i określania położenia. Jednak astronawigacja była podstawą sukcesów wszystkich wielki wypraw morskich takich żeglarzy jak Magellan czy Kolumb. Pogodnych nocy i owocnych obserwacji.